Darowizna nieruchomo艣ci (mieszkania) a podatek od spadk贸w i darowizn

Darowizna to obdarowanie kogo艣 swoim maj膮tkiem rzeczowym, przeniesienie na niego praw do w艂asno艣ci nieruchomo艣ci, np. w postaci mieszkania, b膮d藕 przekazanie tej osobie okre艣lonej kwoty pieni臋偶nej.

Definicj臋 darowizny okre艣la Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.聽W Art. 888 wymienionej ustawy czytamy:

鈥濸rzez umow臋 darowizny darczy艅ca zobowi膮zuje si臋 do bezp艂atnego 艣wiadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego maj膮tku.鈥

Zapewne obdarowanie kogo艣 bliskiego prezentem w postaci mieszkania jest bardzo cenne, ale przekazuj膮c taki prezent nie wolno zapomina膰, 偶e od ka偶dej darowizny nale偶y ui艣ci膰 podatek do Urz臋du Skarbowego.

Jak dokona膰 darowizny?

Spos贸b, w jaki mo偶na dokona膰 darowizny, r贸wnie偶 okre艣la Kodeks Cywilny. Zgodnie z Art. 890:

鈥溌 1. O艣wiadczenie darczy艅cy powinno by膰 z艂o偶one w formie aktu notarialnego. Jednak偶e umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje si臋 wa偶na, je偶eli przyrzeczone 艣wiadczenie zosta艂o spe艂nione.

搂 2. Przepisy powy偶sze nie uchybiaj膮 przepisom, kt贸re ze wzgl臋du na przedmiot darowizny wymagaj膮 zachowania szczeg贸lnej formy dla o艣wiadcze艅 obu stron.鈥

Darowizna przyjmuje zatem form臋 umowy (najcz臋艣ciej pisemnej), w kt贸rej darczy艅ca jasno wyra偶a ch臋膰 nieodp艂atnego przekazania okre艣lonej 鈥渞zeczy鈥 (nieruchomo艣ci, samochodu, pieni臋dzy itp.), a obdarowany o艣wiadcza, 偶e darowizn臋 przyjmuje. W chwili z艂o偶enia tych o艣wiadcze艅 wspomniana 鈥渞zecz鈥 staje si臋 w艂asno艣ci膮 obdarowanego.

Darowizna w formie zwyk艂ej umowy pisemnej lub ustnej聽zawierana jest najcz臋艣ciej przy okazji przekazywania 鈥渃odziennych鈥 przedmiot贸w, np. okre艣lonej sumy pieni臋dzy (w got贸wce lub na konto), samochodu lub innej, warto艣ciowej rzeczy. Darowizn膮 mo偶e by膰 r贸wnie偶 zwolnienie obdarowanego z d艂ugu.

Darowizna w formie aktu notarialnego聽jest bezwzgl臋dnie wymagana w przypadku przenoszenia prawa w艂asno艣ci do nieruchomo艣ci 鈥 mieszkania, domu, dzia艂ki itp.

Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e forma aktu notarialnego gwarantuje najwi臋ksze bezpiecze艅stwo. W sytuacji, gdy darczy艅ca nie chce wyda膰 rzeczy, kt贸ra jest przedmiotem umowy, obdarowany mo偶e dochodzi膰 wykonania darowizny przed s膮dem.

Darowizna mieszkania koniecznie z udzia艂em notariusza

Czynno艣膰 przeniesienia w艂asno艣ci nieruchomo艣ci 鈥 darowania nieruchomo艣ci, nale偶y powierzy膰 notariuszowi. Notariusz za艂atwi za nas wiele istotnych czynno艣ci聽zwi膮zanych z usankcjonowaniem przeniesienia darowizny, a w szczeg贸lno艣ci przeprowadzi takie czynno艣ci jak:

  • naliczy stosowny podatek od spadk贸w i darowizn,
  • przeka偶e naliczony podatek do Urz臋du Skarbowego,
  • dokona stosownych wpis贸w w ksi臋gach wieczystych,
  • w przypadku, gdy nieruchomo艣膰 nie posiada ksi臋gi wieczystej, notariusz za艂o偶y za nas t臋 ksi臋g臋.

W celu zawarcia umowy darowizny u notariusza konieczne jest聽przedstawienie mu nast臋puj膮cych dokument贸w:

  • dow贸d w艂asno艣ci nieruchomo艣ci (np. akt notarialny, orzeczenie s膮du),
  • odpis z ksi臋gi wieczystej,
  • wypis z ewidencji grunt贸w i budynk贸w,
  • wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Strony umowy musz膮 tak偶e聽okaza膰 dowody osobiste聽w celu potwierdzenia ich to偶samo艣ci.

Przeczytaj:Umowa darowizny nieruchomo艣ci 鈥 notariusz, podatki i inne koszty

Podatek od darowizny

Podatek od darowizny reguluje聽Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadk贸w i darowizn.

Zgodnie z jej tre艣ci膮, nabycie przez osoby fizyczne w艂asno艣ci rzeczy znajduj膮cych si臋 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub nabycie praw maj膮tkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytu艂em:

  1. dziedziczenia, zapisu zwyk艂ego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego,
  2. darowizny, polecenia darczy艅cy,
  3. zasiedzenia,
  4. nieodp艂atnego zniesienia wsp贸艂w艂asno艣ci,
  5. zachowku, je偶eli uprawniony nie uzyska艂 go w postaci uczynionej przez spadkodawc臋 darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu,
  6. nieodp艂atnej: renty, u偶ytkowania oraz s艂u偶ebno艣ci.

podlega podatkowi od spadk贸w i darowizn.

Wysoko艣膰 podatku a grupa podatkowa

Wysoko艣膰 podatku od spadk贸w i darowizn ustala si臋 w zale偶no艣ci od grupy podatkowej, do kt贸rej zaliczony jest nabywca (obdarowany).聽Zaliczenie do grupy podatkowej nast臋puje聽wed艂ug osobistego stosunku nabywcy do osoby, od kt贸rej lub po kt贸rej zosta艂y nabyte rzeczy i prawa maj膮tkowe.

Do poszczeg贸lnych grup podatkowych zalicza si臋:

  • do grupy I聽鈥 ma艂偶onka, zst臋pnych (np. syn, c贸rka, wnuki, prawnuki), wst臋pnych (np. matka, ojciec, dziadkowie), pasierba, zi臋cia, synow膮, rodze艅stwo, ojczyma, macoch臋 i te艣ci贸w,
  • do grupy II聽鈥 zst臋pnych rodze艅stwa, rodze艅stwo rodzic贸w, zst臋pnych i ma艂偶onk贸w pasierb贸w, ma艂偶onk贸w rodze艅stwa i rodze艅stwo ma艂偶onk贸w, ma艂偶onk贸w rodze艅stwa ma艂偶onk贸w, ma艂偶onk贸w innych zst臋pnych,
  • do grupy III聽鈥 innych nabywc贸w.

Za rodzic贸w, w rozumieniu ustawy, uwa偶a si臋 r贸wnie偶 przysposabiaj膮cych, a za zst臋pnych tak偶e przysposobionych i ich zst臋pnych.

Kwoty wolne od podatku

Do ka偶dej z wy偶ej wymienionych grup podatkowych przypisana jest inna kwota wolna od podatku. Oznacza to, 偶e聽darowizny do tej kwoty nie trzeba zg艂asza膰 do Urz臋du Skarbowego i p艂aci膰 od niej podatku.

S膮 to nast臋puj膮ce kwoty:

  • I grupa podatkowa 鈥 kwota wolna od podatku wynosi聽9.637 z艂,
  • II grupa podatkowa 鈥 kwota wolna od podatku wynosi聽7.276 z艂,
  • III grupa podatkowa 鈥 kwota wolna od podatku wynosi聽4.902 z艂.

Jak oblicza si臋 podatek od darowizny mieszkania?

Podatek聽oblicza si臋 od nadwy偶ki podstawy opodatkowania ponad kwot臋 woln膮 od podatku, wed艂ug nast臋puj膮cych skal podatkowych:

Kwota nadwy偶kiStawka i kwota podatku
ponaddo
Od nabywc贸w zaliczonych do I grupy podatkowej
聽10.278聽3%
聽10.278聽20.556308 z艂 30 gr. i 5% od nadwy偶ki ponad 10.278 z艂
聽20.556822 z艂 20 gr. i 7% od nadwy偶ki ponad 20.556 z艂
Od nabywc贸w zaliczonych do II grupy podatkowej聽聽聽
聽聽10.278聽7%
聽聽10.278聽聽20.556719 z艂 50 gr. i 9% od nadwy偶ki ponad 10.278 z艂
聽20.5561.644 z艂 50 gr. i 12% od nadwy偶ki ponad 20.556 z艂
聽 聽Od nabywc贸w zaliczonych do III grupy podatkowej
聽10.27812%
聽聽10.27820.5561.233 z艂 40 gr. i 16% od nadwy偶ki ponad 10.278 z艂
聽聽20.5562.877 z艂 90 gr. i 20% od nadwy偶ki ponad 20.556 z艂

Osoby, kt贸re otrzyma艂y darowizn臋 o warto艣ci, kt贸rej kwota przekracza kwot臋 woln膮 od podatku, zobowi膮zane s膮 do uiszczenia podatku we w艂a艣ciwym miejscowo Urz臋dzie Skarbowym.

Obowi膮zek odprowadzenia podatku od darowizny

Podatek od darowizny mieszkaniaObowi膮zek podatkowy od darowizny聽ci膮偶y na nabywcy w艂asno艣ci rzeczy i praw maj膮tkowych 鈥 na obdarowanym.

Obowi膮zek podatkowy powstaje聽z chwil膮 z艂o偶enia przez darczy艅c臋 o艣wiadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy (bez aktu notarialnego) 鈥撀z chwil膮 spe艂nienia przyrzeczonego 艣wiadczenia.

Je偶eli ze wzgl臋du na przedmiot darowizny przepisy wymagaj膮 szczeg贸lnej formy dla o艣wiadcze艅 obu stron, obowi膮zek podatkowy powstaje z chwil膮 z艂o偶enia takich o艣wiadcze艅.

W sytuacji,聽gdy obdarowany nie zg艂osi do w艂a艣ciwego Urz臋du Skarbowego, 偶e zosta艂 obdarowany obowi膮zek podatkowy powstaje:

  • z chwil膮 sporz膮dzenia pisma, gdy darowizn臋 tak膮 stwierdzono nast臋pnie pismem,
  • z chwil膮 powo艂ania si臋 przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

Przy obliczaniu kwoty wolnej od podatku sumowane s膮 wszystkie nabyte prawa maj膮tkowe o okre艣lonej warto艣ci rynkowej w okresie 5 lat poprzedzaj膮cych rok, w kt贸rym nast膮pi艂o nabycie spadku (darowizny).

Obowi膮zek z艂o偶enia zeznania podatkowego nie wyst臋puje, gdy:

  • warto艣膰 rynkowa darowizny nie przekracza kwoty wolnej od podatku przy za艂o偶eniu, 偶e suma darowizn w okresie 5 lat poprzedzaj膮cych darowizn臋 nie przekracza tej kwoty,
  • umowa darowizny jest umow膮 sporz膮dzon膮 przez notariusza.

Kiedy nie zap艂acimy podatku od darowizny mieszkania

Aby m贸c skorzysta膰 ze zwolnienia z podatku od darowizny mieszkania聽nale偶y spe艂ni膰 kilka warunk贸w:

  • obdarowany musi nale偶e膰 do tzw.聽zerowej grupy podatkowej, czyli by膰 cz艂onkiem najbli偶szej rodziny (ma艂偶onek, zst臋pni, wst臋pni, pasierb, rodze艅stwo, ojczym, macocha), do grupy tej nie zaliczymy te艣ci贸w, zi臋cia czy synowej,
  • obdarowany musi posiada膰 obywatelstwo Polski (lub innego kraju UE, EFTA) lub mie膰 miejsce zamieszkania lub sta艂ego pobytu w Polsce,
  • powierzchnia u偶ytkowa darowanej nieruchomo艣ci (mieszkania) nie mo偶e by膰 wi臋ksza ni偶 110 m2; je艣li lokal jest wi臋kszy podatek wylicza si臋 od proporcjonalnej warto艣ci metra偶u przekraczaj膮cego limit 110 m2,
  • obdarowany nie mo偶e by膰 w艂a艣cicielem innego budynku lub lokalu mieszkalnego, chyba 偶e przeka偶e go zst臋pnym (dzieciom), Skarbowi Pa艅stwa lub gminie 鈥 w terminie 6 miesi臋cy od dnia z艂o偶enia zeznania podatkowego lub podpisania umowy darowizny,
  • obdarowany nie mo偶e posiada膰 sp贸艂dzielczego lub w艂asno艣ciowego prawa do innego lokalu, chyba 偶e przeka偶e je zst臋pnym (dzieciom) lub do dyspozycji sp贸艂dzielni 鈥 w terminie jak powy偶ej,
  • obdarowany nie mo偶e by膰 najemc膮 偶adnego lokalu lub budynku, chyba 偶e rozwi膮偶e umow臋 najmu 鈥 w terminie jak powy偶ej.

Zwolnienie od zg艂oszenia nabycia maj膮tku w drodze darowizny

Obowi膮zkowi zg艂oszenia nabycia maj膮tku w drodze darowizny nie podlegaj膮 przypadki, gdy:

  • gdy warto艣膰 maj膮tku nabytego od tej samej osoby w drodze darowizny wraz z warto艣ciami rzeczy i praw maj膮tkowych w okresie 5 lat poprzedzaj膮cych rok, w kt贸rym nast膮pi艂o ostatnie nabycie tych praw nie przekracza kwoty wolnej od podatku (obecnie 9.637z艂),
  • nabycie maj膮tku nast臋puje na podstawie aktu notarialnego sporz膮dzonego przez notariusza, albo w tej formie zosta艂o z艂o偶one o艣wiadczenie woli jednej ze stron.

Konsekwencje niezg艂oszenia nabycia praw maj膮tkowych w drodze darowizny

Je偶eli obdarowany w ci膮gu 6 miesi臋cy nie zg艂osi nabycia praw maj膮tkowych w drodze darowizny lub nie zg艂osi otrzymanej kwoty pieni臋dzy w spos贸b opisany wy偶ej,聽nabycie darowizny podlega opodatkowaniu na zasadach og贸lnych.

Odwo艂anie darowizny

Ustawa Kodeks cywilny dopuszcza mo偶liwo艣膰聽odwo艂ania darowiznyw nast臋puj膮cych sytuacjach:

  • odwo艂anie darowizny niewykonanej聽鈥 darczy艅ca mo偶e odwo艂a膰 darowizn臋 jeszcze niewykonan膮, je偶eli po zawarciu umowy jego stan maj膮tkowy uleg艂 takiej zmianie, 偶e wykonanie darowizny nie mo偶e nast膮pi膰 bez uszczerbku dla jego w艂asnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ci膮偶膮cych na nim ustawowych obowi膮zk贸w alimentacyjnych (Art. 896),
  • odwo艂anie wykonanej darowizny聽鈥 darczy艅ca mo偶e odwo艂a膰 darowizn臋 nawet ju偶 wykonan膮, je偶eli obdarowany dopu艣ci艂 si臋 wzgl臋dem niego聽ra偶膮cej niewdzi臋czno艣ci聽(Art. 898), np. przemocy fizycznej lub psychicznej, kradzie偶y, oszustwa, zn臋cania si臋 itp. Darowizna nie mo偶e by膰 jednak odwo艂ana po up艂ywie roku od dnia, w kt贸rym uprawniony do odwo艂ania dowiedzia艂 si臋 o akcie niewdzi臋czno艣ci obdarowanego.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
  2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadk贸w i darowizn.
  3. Rozporz膮dzenie Ministra Finans贸w w sprawie zeznania podatkowego sk艂adanego przez podatnik贸w podatku od spadk贸w i darowizn.

Tutaj nas znajdziesz

Skontaktuj si臋 z nami!

#Zapraszamy na konsultacje

– b膮d藕 bli偶ej swoich cel贸w z Green Finanse